Πέντε χρόνια μετά το τελευταίο οργανωμένο αφιέρωμα του περιοδικού Grape στη Νεμέα, επισκέπτομαι ξανά την περιοχή για να καταγράψω τις εξελίξεις στην αγαπημένη μου ΠΟΠ ζώνη της Ελλάδας. Τι νέο έχει συμβεί στη Νεμέα και ποιες αλλαγές αναμένονται; Στόχος του αφιερώματός μας είναι να φωτίσουμε τις εξελίξεις σε επίπεδο παραγωγής, ποιότητας κρασιών και φιλοξενίας.
«Πώς πήγε η βόλτα; Νομίζω το λιοντάρι αρχίζει σιγά-σιγά να ξυπνάει…».
Κάπως έτσι με καλωσόρισε ο Μένιος Τουρλότος από το εστιατόριο 17 χωριά στη Νεμέα, όπου τον συνάντησα μια Παρασκευή του Φεβρουαρίου. Και είχε δίκιο. Στη Νεμέα τα τελευταία χρόνια αλλά και τους τελευταίους μήνες ζυμώνονται εξελίξεις, πέραν του κρασιού. Είναι ξεκάθαρο ότι η πόλη, η ζώνη, η κοινωνία και τα οινοποιεία προχωράνε μαζί μπροστά για την επόμενη μέρα. Όμως, επειδή το τεύχος αυτό μπορεί (και θέλουμε) να πέσει και σε χέρια ανθρώπων που τώρα ανακαλύπτουν την σπουδαία περιοχή της Πελοποννήσου, θα αναφέρουμε συνοπτικά κάποια κύρια σημεία για την Νεμέα, πέραν των τελευταίων εξελίξεων.
Τοπογραφία & Αγιωργίτικο
Η ζώνη της Νεμέας βρίσκεται κυρίως στην Κορινθία και δευτερευόντως στην Αργολίδα, στη Βόρεια Πελοπόννησο. Αποτελείται από ένα πανέμορφο μωσαϊκό λόφων και βουνών με την κοιλάδα της Νεμέας στη μέση, μια θάλασσα από αμπέλια, ελαιόδεντρα και κυπαρίσσια και ένα υπέροχο, ζεστό Μεσογειακό κλίμα με όλες τις εναλλαγές και την ποικιλομορφία που τα διαφορετικά υψόμετρα και εδάφη επιφυλάσσουν στον αμπελουργό. Από τα ημιορεινά ασβεστολιθικά εδάφη και τα πετρώδη και χαλικώδη εδάφη στις παρυφές των βουνών μέχρι τις αλλουβιακές αποθέσεις του ποταμού Ασωπού στα χαμηλά, οι αμπελουργοί έχουν στα χέρια τους ένα μεγάλο εύρος επιλογών για την καλλιέργεια της πρώτης ύλης. Η ΠΟΠ Νεμέα απλώνεται σε 17 χωριά: 15 στην Κορινθία (Νεμέα, Αρχαία Νεμέα, Λεόντιο, Αρχαίες Κλεωνές, Κούτσι, Δάφνη, Πετρί, Αηδόνια, Γαλατάς, Ασπρόκαμπος, Ψάρι, Μποζικάς, Κεφαλάρι, Καστράκι, Τιτάνη) και δύο στην Αργολίδα (Μαλανδρένι και Γυμνό).
Το σταφύλι της περιοχής ονομάζεται ‘Αγιωργίτικο’, μια ερυθρή ποικιλία κλάσης που παράγει πέντε βασικά στυλ κρασιού: Ροζέ Αγιωργίτικα, συνήθως από αμπελώνες υψηλών υψομέτρων (800-850 μέτρα) από περιοχές όπως ο Ασπρόκαμπος. Νεαρά, εκφραστικά Αγιωργίτικα ζυμωμένα σε ανοξείδωτες δεξαμενές με μηδενική ή ελάχιστη ωρίμανση σε παλιά βαρέλια και προβολή του ποικιλιακού χαρακτήρα και της φρεσκάδας. Πυκνά Αγιωργίτικα από παλιότερα αμπέλια, ξερικούς αμπελώνες και πυκνές φυτεύσεις, που δίνουν κρασιά με ένταση, πολυπλοκότητα και μεγαλύτερες δυνατότητες παλαίωσης. Χαρμάνια Αγιωργίτικου με διεθνείς ποικιλίες, όπως το Cabernet Sauvignon, το Merlot και το Syrah οι οποίες συνεισφέρουν δομή, πολυπλοκότητα αρωμάτων και δυνατότητες παλαίωσης. Και τέλος, γλυκά Αγιωργίτικα, μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού, αλλά εξίσου μοναδικά και ξεχωριστά. Πλάι στα ερυθρά και τα ροζέ κρασιά, βρίσκουμε πλέον πολλά λευκά κρασιά από ποικιλίες όπως Ασύρτικο, Κυδωνίτσα, Μαλαγουζιά, Ροδίτης και Chardonnay τις οποίες οι παραγωγοί καλλιέργησαν στη Νεμέα αργότερα, με σκοπό να εμπλουτίσουν τη γκάμα των προϊόντων τους.
Νέοι παίκτες στη Νεμέα
«Με λογισμό και μ’ όνειρο» έγραφε ο Διονύσιος Σολωμός στους Ελεύθερους Πολιορκημένους, όμως συχνά στο ελληνικό οινικό επιχειρηματικό τοπίο απουσιάζει ο λογισμός με αποτέλεσμα τα οινικά όνειρα να ναυαγούν. Πολλές φορές ξεχνάμε ότι τα οινοποιεία είναι μονάδες παραγωγής με μεγάλα έξοδα και για να είναι βιώσιμα θα πρέπει να είναι κερδοφόρα συνδυάζοντας ταυτότητα, ποιότητα και ποσοτική παραγωγή. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια ο χώρος του κρασιού στην Ελλάδα αναδιαμορφώνεται και η Νεμέα δεν αποτελεί εξαίρεση: μη βιώσιμες μονάδες εξαγοράζονται, νέα πρόσωπα επενδύουν και το τοπίο αλλάζει.
Μια από τις πιο ηχηρές εξελίξεις στην περιοχή είναι η εξαγορά του Κτήματος Νέμειον από την Cavino, την μεγαλύτερη οινική βιομηχανία της Ελλάδας. Η Cavino -που πρόσφατα εξαγόρασε και την ιστορική «Ελληνικά Κελάρια Οίνων» (Κουρτάκης)- εδώ και χρόνια παρήγαγε κρασί σε συνεργαζόμενα οινοποιεία της Νεμέας, αλλά πλέον έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει εντός της ζώνης ένα αυτόνομο οινοποιείο κύρους, στα πρότυπα του Κτήματος Μέγα Σπήλαιο. Η Εταιρεία επί της ουσίας αγόρασε το οινοποιείο και έναν μικρό αμπελώνα 10 στρεμμάτων περιμετρικά αυτού, αλλά ο στόχος είναι μέσα από αγορές γης να δημιουργηθεί ένας αμπελώνας 200 στρεμμάτων και ετήσια παραγωγή 200.000 φιαλών premium κρασιών. Το όνομα του νέου οινοποιείου είναι ακόμα υπό διερεύνηση, ενώ φέτος θα παραχθούν οι πρώτοι 250 τόνοι.
Ταυτόχρονα η Semeli, με το πανέμορφο οινοποιείο του Κτήματος που βρίσκεται ανάμεσα στους ιδιόκτητους αμπελώνες 300 στρεμμάτων στο ημιορεινό Κούτσι Νεμέας, έχει πρόσφατα περάσει από την οικογένεια Σάλλα στην ιδιοκτησία της Premia Properties των αδελφών Γεωργιάδη. Οι αδελφοί Γεωργιάδη πλέον δραστηριοποιοίνται στο χώρο του κρασιού πολύ δυναμικά και σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο, μέσω της εξαγοράς της Boutari (Μαντίνεια, Νάουσα, Γουμένισσα), μέσω της συνεργασίας με την ΤΕΜΕΣ για την ανάπτυξη των Navarino Vineyards και πλέον με την Semeli, με το οινοποιείο-κόσμημα στο Κούτσι και τις πολυτελείς υποδομές φιλοξενίας. Οι 10 σουίτες είναι διαθέσιμες σε Εταιρείες και οργανισμούς που θέλουν να οργανώσουν event φέροντας τα στελέχη τους κοντά στη φύση και το αμπέλι, είτε σε παρέες ιδιωτών, εφόσον νοικιάσουν όλα τα δωμάτια μαζί. Σε κάθε περίπτωση, η Semeli άνοιξε οινοτουριστικούς δρόμους υψηλού επιπέδου, από μια εποχή στην οποία αυτό φαινόταν αρκετά μακριά.
ΠΟΠ Nemea Lions
Η ονομασία προέλευσης γύρω από την οποία δομούνται τα σπουδαία κρασιά της ζώνης όλα αυτά τα χρόνια είναι η ΠΟΠ Νεμέα, με την δυνατότητα της προαιρετικής ένδειξης Reserve ή Grand Reserve για ελαφρώς ή περισσότερο παλαιωμένα κρασιά. Πλέον έρχεται να προστεθεί μια νέα ΠΟΠ, η ΠΟΠ Nemea Lions από την σοδειά του 2024 και με πιθανή κυκλοφορία το 2026. Πρόκειται για την πρώτη single vineyard ΠΟΠ στην Ελλάδα και παρακάτω σταχυολογώ τις προϋποθέσεις για την πιστοποίηση.
Ταύτιση αμπελοτεμαχίου και κρασιού με πρώτη ύλη αποκλειστικά από έναν single vineyard αμπελώνα ολοκληρωμένης διαχείρισης, ηλικίας τουλάχιστον 10 ετών. Αποδόσεις 800 κιλά / στρέμμα, 13% minimum αλκοόλ, 5 g/l minimum οξύτητα και κατ’ ελάχιστο 12 μήνες βαρέλι συν 6 μήνες φιάλη. Το κρασί κυκλοφορεί στην αγορά τουλάχιστον 2 χρόνια μετά τον τρύγο. Maximum 3 κρασιά Lions ανά παραγωγό σε κάθε σοδειά και 5.000 λίτρα (6.666 φιάλες) ανά παραγωγό σε κάθε σοδειά. Όλες οι φιάλες πρέπει να είναι αριθμημένες. Σε όλη τη Νεμέα μπορούν να παραχθούν μέχρι 99,999 φιάλες Nemea Lions σε κάθε σοδειά. Ιχνηλασιμότητα και διασφάλιση της διαδικασίας παραγωγής και πιστοποίησης από την ΔΗΩ. Οργανοληπτική αξιολόγηση από μια επταμελή ομάδα που θα αλλάζει κάθε χρόνο και θα αποτελείται από έναν Master of Wine, 2 οινολόγους από τα οινοποιεία (θα εναλλάσσονται κάθε χρονιά) και 4 διακεκριμένους sommeliers. Το κρασί θα έχει ελάχιστη τιμή πώλησης και θα κυκλοφορεί σε ενιαίου σχήματος φιάλη την οποία οι παραγωγοί θα προμηθεύονται αποκλειστικά από τον ΣΟΝ.
Συζητώντας με τους οινοπαραγωγούς, διαπίστωσα ότι υπάρχουν όλα τα πιθανά συναισθήματα σε σχέση με την νέα ΠΟΠ: κάποιοι είναι ενθουσιασμένοι με την προοπτική, άλλοι θέλουν να δουν πώς θα υλοποιηθεί προτού συμμετάσχουν, άλλοι είναι μάλλον αρνητικοί και κάποιοι τελείως αρνητικοί. Κάποιοι το πιστεύουν αλλά θεωρούν ότι η σοδειά του 2024 «δεν κάνει για Lions», όντας μια χρονιά με μικρές διακυμάνσεις θερμοκρασίας μεταξύ ημέρας και νύχτας και αμπελουργικές δυσκολίες. Εγώ πάντως ανυπομονώ να δοκιμάσω τα νέα κρασιά, όταν και εφόσον προκύψουν -όλα τα υπόλοιπα θα απαντηθούν στην πορεία.
Νέες υποδομές
Κάθε αρχή και δύσκολη λένε. Η αρχή έχει γίνει, η εξέλιξη είναι μπροστά μας και τα δύσκολα είναι ήδη πίσω μας. Η Νεμέα έχει και ξενοδοχεία και εστιατόρια!
> Ξενοδοχεία
Αυτή τη στιγμή η Νεμέα έχει διαθέσιμα 14 δωμάτια από τα 2 οργανωμένα ξενοδοχεία που ήδη λειτουργούν, ενώ μέχρι το καλοκαίρι θα προστεθούν ακόμα 17 δωμάτια από τα 2 νέα ξενοδοχεία που αυτή την εποχή ολοκληρώνονται, φτάνοντας τα 31 δωμάτια συνολικά. Η οινοτουριστική προοπτική της περιοχής θα αποκτήσει μια άλλη δυναμική όταν φτάσουμε ή ξεπεράσουμε τα 100 δωμάτια, παρόλα αυτά η αρχή έχει γίνει και το μέλλον προδιαγράφεται λαμπρό.
- Kera Neme (Κερά Νεμέ) – Το πρώτο οργανωμένο ξενοδοχείο της Νεμέας άνοιξε τον Αύγουστο του 2023 από τη μεγαλωμένη στη Νεμέα Μαρία Αθανασίου. Δυο παραμελημένα κτήρια στην οδό Δερβενακίων που στο παρελθόν είχαν φιλοξενήσει βενζινάδικα, προπατζίδικα και κυνηγετικούς συλλόγους ενώθηκαν σε ένα προσφέροντας στην σύγχρονη πόλη 9 υπέροχα δωμάτια, μια όμορφη πίσω αυλή και ένα καλαίσθητο πέτρινο κελάρι γευσιγνωσίας. Το ξενοδοχείο που περισσότερο από όλα έστειλε το μήνυμα ότι στην Νεμέα κάτι αλλάζει.
- Naias (Ναιάς) – Στις αρχές του 2024 και έξι μήνες μετά το Kera Neme η επίσης ντόπια Ιωάννα Πέζου-Αναγνωσταρά μαζί με τον σύζυγό της μετάτρεψαν ένα οικογενειακό ακίνητο της οδού Δερβενακίων που είχε υπάρξει ζαχαροπλαστείο, φαστ φουντ, πιτσαρία και μπαράκι ελληνικής μουσικής, σε ξενοδοχείο. Ένα φιλόξενο και σύγχρονο ξενοδοχείο 5 δωματίων που βρίσκεται δίπλα σε όλα, με επιπλέον μια ήσυχη πίσω αυλή και μια φροντισμένη μικρή ταράτσα.
- Terra Vinum – Το νέο ξενοδοχείο των επενδυτών Ορφέα Βεϊνόγλου και Βασίλη Καπουράλου στον κόμβο της Νεμέας στην είσοδο της πόλης αναμένεται να ξεκινήσει να λειτουργεί το Πάσχα του 2025, με 12 ολοκαίνουρια δωμάτια, ένα roof bar με μοναδική θέα στην Ζήρεια και τον επιβλητικό Βράχο της Παναγίας, ενώ στο ημιυπόγειο ένας υπέροχος χώρος εκδηλώσεων και γευσιγνωσίας με ανεξάρτητο οινοφυλάκιο υπόσχεται μοναδικές στιγμές οινικής κατάνυξης. Το σημείο στην είσοδο της πόλης είναι στρατηγικό από κάθε άποψη.
- Leon Suites – Ο μεγαλωμένος στην Αθήνα αλλά με καταγωγή από τη Νεμέα οινόφιλος Γιώργος Αλεξόπουλος αγαπά τη Νεμέα καθώς εδώ περνούσε τις διακοπές του ως παιδί. Όταν του δόθηκε η ευκαιρία, ανακαίνισε με πολύ χαρακτήρα ένα παλιό αρχοντικό στο αδιέξοδο της οδού Παν. Ανέστη πίσω από το Ηρώο φτιάχνοντας 5 δωμάτια και μια σοφίτα με πέτρα και γήινα χρώματα, στα πρότυπα της Ιταλικής εξοχής. Αναμένεται να ανοίξει τον Ιούνιο του 2025.
> Εστιατόρια
«Που θα φάω στη Νεμέα;». Ένα πάντα επίκαιρο και νευραλγικό ερώτημα, που στην περίπτωση της Νεμέας, αν έχεις στο νου σου να πιείς εξίσου όμορφα, απαντείται σχετικά εύκολα: «εδώ και εκεί». Δύο οινικά εστιατόρια έχει για την ώρα η Νεμέα τα οποία όμως σε αποζημιώνουν: έχουν στήσει το μενού τους με σκοπό να αναδείξουν το κρασί, με πληθώρα ετικετών, με μια ατμόσφαιρα που δίνει αξία στις στιγμές και τις αναμνήσεις που προκύπτουν, όσο και στην ίδια την εμπειρία της γεύσης.
- Σοφός – Ξεκίνησε τη δεκαετία του 1950 από τη γιαγιά ως ταβέρνα, στη συνέχεια το δούλεψε η κόρη της και εδώ και σχεδόν 20 χρόνια έχει αναλάβει ο εγγονός της, ο Γιώργος Σοφός ο οποίος το έχει μεταμορφώσει σε ένα ναό ποιοτικής γαστρονομίας. Έμφαση στις τοπικές πρώτες ύλες, γεύσεις αληθινές, με ζεστασιά αλλά και φινέτσα, λινά τραπεζομάντηλα και εξαιρετικά ποτήρια. Μια μεγάλη λίστα επιλεγμένων κρασιών από την Νεμέα σου δίνει την ευκαιρία να δοκιμάσεις τη δουλειά των κορυφαίων παραγωγών της ζώνης, επί του πεδίου: στο τραπέζι με μοναδικά πιάτα που είναι φτιαγμένα με γνώμονα το κρασί. Ο Γιώργος Σοφός και η Ειρήνη Κόρακα έχουν εμπειρία, άποψη, αγάπη για τη Νεμέα και ξέρουν καλά και τι πρέπει και τι μπορεί η περιοχή. Πάντα χαίρομαι να τρώω στο εστιατόριό τους και να κουβεντιάζω μαζί τους, μαθαίνω πολλά.
- 17 χωριά – Ο Μένιος Τουρλότος πέρασε τα πρώτα του παιδικά χρόνια στην Κυψέλη και ήρθε στην Νεμέα σε ηλικία 12 ετών. Το 2019 άνοιξε στην οδό Δερβενακίων το εστιατόριο Αντίκα το οποίο άλλαξε όνομα σε 17 χωριά, κρατώντας όμως τις αντίκες, τα ξύλινα έπιπλα και την τόσο όμορφη, ζεστή ατμόσφαιρα. Μαζί με τους συνέταιρούς του προσφέρουν μια μοναδική εμπειρία γεύσης που βασίζεται σε τοπικά υλικά, ντόπιους τυροκόμους και φάρμες της ευρύτερης περιοχής, ενώ το οινοφυλάκιο στο πατάρι αποτελεί έναν θησαυρό της Νεμέας με παλιές χρονιές, σπάνιες εμφιαλώσεις και κρασιά-σύμβολα της περιοχής. 99% της λίστας είναι από τη Νεμέα και τη Μαντίνεια, με την Νεμέα να πρωταγωνιστεί.
Δραστηριότητες
Η Νεμέα δεν είναι μόνο κρασί! Δοκιμάστε τα παρακάτω:
- Αρχαιολογικό Μουσείο Νεμέας
- Αρχαίο Στάδιο της Νεμέας
- Ναός του Νεμείου Διός
- Ιερά Μονή Παναγίας του Βράχου
- Αρχαιολογικός Χώρος των Μυκηνών
- Περπάτημα στο πλάι του Ασωπού ποταμού
- Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας
- Νεμέων Αγώνων
- Μεγάλες Μέρες Νεμέας
Οι παθογένειες
Ήρθες στη Νεμέα, έφαγες, ήπιες, επισκέφτηκες οινοποιεία. Είναι και τα αρχαία. Και μετά; Λείπει ένα μουσείο για το αμπέλι, το σταφύλι και το κρασί. Λείπει ένα διαδραστικό μυθολογικό πάρκο, στην περιοχή που είναι παγκοσμίως γνωστή για τον Ηρακλή και το λιοντάρι του, όπως και τις Στυμφαλίδες όρνιθες, όχι μακριά από εδώ. «Είναι καλοδεχούμενες οι αλλαγές, αλλά έπρεπε όλα αυτά να έχουν γίνει αρκετά νωρίτερα» όπως μου αναφέρει ο Γιώργος Σοφός του ομώνυμου εστιατορίου. «Σε λίγο θα γίνει ο βιολογικός καθαρισμός, με δίκτυο αποχέτευσης ακαθάρτων και θα σκαφτεί όλη η Νεμέα». Γιατί όχι νωρίτερα; Λείπει επίσης η αισθητική. Η οδός Δερβενακίων θα μπορούσε να έχει γίνει μια γραφική λιθόστρωτη περαντζάδα, μια υπέροχη βόλτα, αλλά πότε;
Και μιας και τα λέμε όλα, ας πούμε και για «το αστειάκι». Η Νεμέα είναι η οινική περιοχή που κάποιοι έμπειροι πλην επιπόλαιοι οινόφιλοι αγαπούν να υποτιμούν. Σε αυτό βέβαια έχουν βοηθήσει και κάποιοι ίσως άστοχοι χαρακτηρισμοί της Νεμέας σε έντυπα ως «Η Τοσκάνη της Ελλάδας». Η φύση της Νεμέας βέβαια μοιάζει με αυτήν της Τοσκάνης: και οι δύο περιοχές έχουν ελιές, αμπέλια και κυπαρίσσια. Απλά λείπουν από τη Νεμέα η αρχιτεκτονική, η κουλτούρα, η γαστρονομία και κάποια ακόμα κομμάτια του οινικού παζλ. Συνεπώς όχι τόσο άστοχος, όσο παρεξηγήσιμος ο παραλληλισμός με την Τοσκάνη, που όμως αποτελεί βούτυρο στο ψωμί των εγχώριων οινικών εξυπνάκηδων.
Η Νεμέα είναι η μεγαλύτερη ΠΟΠ ζώνη της Ελλάδας και των Βαλκανίων με 27.000 στρέμματα αμπελώνων. Το 80% εξ αυτών είναι φυτεμένα με Αγιωργίτικο. Εδώ δραστηριοποιούνται 50 οινοποιεία που παράγουν ΠΟΠ Νεμέα, με τα 36 εξ αυτών να είναι μέλη του Συνδέσμου Οινοποιών ΠΟΠ Νεμέας (ΣΟΝ). Εδώ παράγονται κρασιά που αποτελούν κόσμημα του ελληνικού αμπελώνα όπως το Μικροκλίμα του Παπαϊωάννου, το Κτήμα Γαία, η Δρυόπη Reserve, το Old Vines του Μητραβέλα, το Terra Leone Ammos Reserve του Παλυβού, o Μαύρος Κώνος της Στροφιλιάς, η Grande Cuvee του Σκούρα και τόσα άλλα. Μια περιοχή μοναδική στην Ελλάδα, που μπορείς να μιλήσεις για τον ολότητά της, με το πλήθος των μοναδικών κρασιών και οινοποιείων της να αποδεικνύει ότι όλο αυτό δεν είναι τυχαίο.
Η σκέψη μου λοιπόν είναι: γιατί δεν αγαπάμε τη Νεμέα για αυτό που είναι και όχι για αυτό που δεν είναι; Όπως με τους αγαπημένους μας ανθρώπους δηλαδή. Ξέρουμε καλά όλα αυτά που η Νεμέα δεν είναι. Και λοιπόν; Η Νεμέα έχει πολλά, και μάλιστα ανεπανάληπτα στοιχεία, που αξίζει να αγαπηθούν! Ακούτε το λιοντάρι που βρυχάται;
__________________________________________
**Ευχαριστώ πολύ τους ανθρώπους με τους οποίους μίλησα είτε δια ζώσης στη Νεμέα, είτε τηλεφωνικά: Βασίλης Καπουράλος, Χρήστος Βανικιώτης, Μαρία Αθανασίου, Γιάννης Μπακασέτας, Γιώργος Παλυβός, Ιωάννα Πέζου, Μένιος Τουρλώτος, Κατερίνα Καχριμάνη, Γιώργος Σοφός, Ειρήνη Κόρακα, Κωνσταντίνος Γκόφας, Μαργαρίτα Συγκυρίδου, Γιάννης Τσέλεπος, Αχιλλέας Λαμψίδης, Γιάννης Αναστασίου, Χρήστος Μπαραφάκας, Γιώργος Αλεξόπουλος. Ευχαριστώ επίσης τον Γιάννη Καρακάση για την ανάλυση των προδιαγραφών του ΠΟΠ Nemea Lions μέσα από την τελευταία έκδοση Greek Wine Explained 2025.
**Κύρια φωτογραφία άρθρου: www.visitpeloponnese.com
